Ngày Thế giới phòng, chống bệnh Dại (28/9) là sự kiện toàn cầu nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy các hành động thiết thực và tăng cường sự hợp tác liên ngành từ quốc tế đến địa phương trong nỗ lực đẩy lùi bệnh dại. Đây cũng là dịp để nhìn nhận thực trạng, từ đó nâng cao trách nhiệm của người nuôi động vật và cộng đồng.
Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm lây truyền từ động vật sang người. Hiện nay, bệnh đã xuất hiện trên toàn cầu và có tính chất lây truyền xuyên biên giới, đặc biệt là ở các quần thể động vật hoang dã. Bệnh do virus Dại (thuộc họ Rhabdoviridae) gây ra, tồn tại trong nước bọt của động vật bị mắc bệnh và lây sang người qua các vết cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị tổn thương.
Ổ chứa virus dại trong tự nhiên chủ yếu là các động vật máu nóng, phổ biến nhất là chó (chiếm đa số các trường hợp lây nhiễm sang người), ngoài ra còn có mèo, dơi, chồn và các loài thú khác.
Khi xâm nhập vào cơ thể, virus dại đi theo các dây thần kinh ngoại biên tiến về tủy sống và não bộ. Đến khi virus tiếp cận hệ thần kinh trung ương, người bệnh mới bắt đầu xuất hiện các triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng (có thể dưới 1 tuần hoặc trên 1 năm), phụ thuộc vào vị trí vết thương, mức độ tổn thương và lượng virus xâm nhập. Vết thương càng gần hệ thần kinh trung ương (đầu, mặt, cổ, đầu ngón tay...) thì thời gian ủ bệnh càng ngắn.
Cảnh báo: Bệnh dại khi đã xuất hiện triệu chứng lâm sàng thì tỷ lệ tử vong gần như 100%.
Dù vậy, nhiều người dân vẫn còn tâm lý lơ là, chủ quan, chưa hiểu rõ mức độ nguy hiểm của bệnh hoặc tự điều trị bằng các phương pháp dân gian, tìm đến thầy lang bốc thuốc... dẫn đến những hậu quả vô cùng thương tâm. Bên cạnh đó, tình trạng người nuôi chó không chấp hành việc đăng ký, xích nhốt, thả rông chó không đeo rọ mõm vẫn diễn ra phổ biến, gây bức xúc và đe dọa an toàn cộng đồng.
Các bước sơ cứu khẩn cấp khi bị chó, mèo cắn
Ngay sau khi bị động vật cắn hoặc cào, việc xử lý vết thương đúng cách đóng vai trò sống còn nhằm giảm thiểu lượng virus dại xâm nhập:
- Rửa vết thương ngay lập tức: Xối rửa vết thương dưới vòi nước chảy liên tục trong 15 phút với xà phòng. Nếu không có xà phòng, phải rửa ngay bằng nước sạch. Đây là biện pháp sơ cứu hiệu quả nhất.
- Sát khuẩn: Cho dung dịch cồn 70°, cồn I-ốt hoặc Povidone-Iodine vào vết thương để diệt mầm bệnh.
- Tránh làm tổn thương thêm: Hạn chế làm dập nát vùng da xung quanh, tuyệt đối không băng kín hoặc khâu kín vết thương ngay.
- Đến cơ sở y tế: Đến ngay Trung tâm Y tế hoặc điểm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn, chỉ định tiêm vắc xin phòng dại và huyết thanh kháng dại (hoặc kháng uốn ván) kịp thời.
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình, người dân cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:
1. Tiêm phòng đầy đủ: Tiêm vắc xin phòng dại cho 100% chó, mèo nuôi và tiêm nhắc lại hàng năm theo hướng dẫn của ngành thú y.
2. Quản lý vật nuôi: Chó nuôi phải được xích, nhốt trong khuôn viên gia đình; khi cho ra đường phải đeo rọ mõm và có người dắt.
3. An toàn tiếp xúc: Không đùa nghịch, chọc phá chó, mèo hoặc các loài động vật lạ.
5. Không tự chữa trị: Tuyệt đối không tự mua thuốc điều trị, không nhờ thầy lang khám hoặc đắp lá chữa bệnh dại.
6. Xử lý nghiêm tình trạng thả rông: Phối hợp với chính quyền địa phương trong việc quản lý, xử lý chó thả rông, chó vô chủ.
Công tác phòng ngừa và kiểm soát bệnh dại đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế, ngành Thú y và chính quyền các cấp, cùng sự tự giác chung tay của mỗi cá nhân trong cộng đồng.
Diệu Thúy
