Theo báo cáo diễn biến chất lượng môi trường không khí của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tình trạng ô nhiễm không khí tại miền Bắc đang có xu hướng gia tăng trong thời gian qua. Chỉ số chất lượng môi trường không khí (AQI) vào một số thời điểm đã lên mức xấu. Trẻ em trong nhóm đối đối tượng dễ chịu tác động nhất của ô nhiễm không khí và phải đối mặt với nguy cơ mắc bệnh hô hấp, tim mạch và suy giảm miễn dịch do hít thở không khí ô nhiễm mỗi ngày. Nếu không có biện pháp bảo vệ kịp thời, hệ lụy sức khỏe lâu dài là không thể tránh khỏi.
Tại sao trẻ em dễ bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm không khí?
Trẻ em là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước ô nhiễm không khí. Hệ hô hấp và miễn dịch của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, khiến trẻ dễ bị ảnh hưởng bởi bụi mịn và các chất độc trong không khí. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 90% trẻ em trên thế giới phải hít thở không khí ô nhiễm mỗi ngày, gây ra hàng loạt vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Trẻ em có xu hướng thở nhanh hơn so với người lớn. Điều này đồng nghĩa với việc các chất ô nhiễm trong không khí có cơ hội thâm nhập vào cơ thể trẻ cao hơn. Những chất gây ô nhiễm này có thể ở lại trong phổi một thời gian dài và ảnh hưởng đến sức khỏe. Phổi của trẻ nhỏ sẽ chưa hoàn thành quá trình phát triển cho đến khi bé tròn 6 tuổi. Nếu bé sống ở các khu vực nhiều khói bụi, chẳng hạn như công trình xây đựng, khu công nghiệp thì những yếu tố nguy hại sẽ dần dần làm suy yếu sức khỏe của hệ hô hấp và dẫn đến các vấn đề y tế khác.
Một lý do khác khiến trẻ nhỏ dễ mắc các vấn đề về sức khỏe vì tác hại ô nhiễm không khí là việc bé tiếp xúc nhiều với các chất độc hại. Trẻ em thường dành thời gian ở ngoài trời để chơi đùa, vận động xung quanh trong sân chơi của nhà trẻ và trong khu dân cư, công viên. Những khu vực này không phải lúc nào cũng quá sạch sẽ. Bụi bẩn từ bên ngoài sẽ vô tình thâm nhập vào bên trong cơ thể trẻ nhỏ.
Tác hại của ô nhiễm không khí đối với trẻ em
- Tăng nguy cơ bệnh hô hấp: Các chất ô nhiễm như bụi mịn PM2.5, khí NO2 và SO2 có thể gây viêm phổi, viêm phế quản, hen suyễn và các bệnh hô hấp mãn tính khác. Các nghiên cứu cho thấy, trẻ em sống ở các thành phố ô nhiễm có nguy cơ mắc bệnh về hô hấp cao gấp 1,4 lần so với những trẻ em sống ở khu vực không khí sạch.
- Ảnh hưởng đến sự phát triển trí não: Nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng ô nhiễm không khí có thể làm giảm khả năng nhận thức và trí nhớ của trẻ, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập và sự phát triển trí tuệ. Các chất độc trong không khí có thể xâm nhập vào não, gây viêm nhiễm và suy giảm chức năng nhận thức.
- Tăng nguy cơ bệnh tim mạch: Trẻ em tiếp xúc với ô nhiễm không khí trong thời gian dài có nguy cơ mắc bệnh tim mạch khi trưởng thành, do ô nhiễm không khí ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tuần hoàn và huyết áp.
- Suy giảm miễn dịch: Hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện khiến trẻ em dễ bị mắc bệnh và hồi phục chậm hơn. Trẻ em sống trong môi trường ô nhiễm có thể bị ốm thường xuyên hơn, đặc biệt là các bệnh liên quan đến đường hô hấp.
Các biện pháp làm giảm tác hại của ô nhiễm không khí
Đối với mỗi gia đình và cá nhân:
- Theo dõi chỉ số AQI hằng ngày và điều chỉnh các hoạt động ngoài trời cho trẻ em khi mức độ ô nhiễm cao.
- Đảm bảo trẻ đeo khẩu trang chống bụi mịn khi ra ngoài và hạn chế tiếp xúc với không khí ô nhiễm trong thời gian dài.
- Sử dụng máy lọc không khí trong nhà để tạo môi trường trong lành cho trẻ em.
- Hạn chế cho trẻ ra ngoài vào những ngày không khí ô nhiễm nặng, đặc biệt là vào buổi sáng sớm hoặc giờ cao điểm.
- Bổ sung dinh dưỡng với các loại thực phẩm giàu vitamin C, E, và Omega-3 giúp tăng cường sức đề kháng cho trẻ.
Đối với cộng đồng và xã hội:
- Trồng nhiều cây xanh tại các khu vực công cộng, trường học và khu dân cư để cải thiện chất lượng không khí.
- Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng thay vì phương tiện cá nhân, giảm thiểu khí thải từ ô tô và xe máy.
- Siết chặt quy định về khí thải công nghiệp và tăng cường giám sát chất lượng không khí tại các khu vực đô thị.
- Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của ô nhiễm không khí và cách bảo vệ sức khỏe./.
Minh Đức (t/h)
