Động lực để thúc đẩy tiến độ xây dựng chuẩn quốc gia về y tế xã

Những dịch vụ này chỉ thực sự có chất lượng tốt và đảm bảo an toàn khi xã đạt tiêu chí  quốc gia về y tế theo Bộ Tiêu chí ban hành kèm theo Quyết định 3447/QĐ-BYT ngày 22/9/2011 của Bộ Y tế. Tuy nhiên, tỷ lệ các xã, phường, thị trấn đạt tiêu chí quốc gia về y tế trong thời gian qua, nhất là giai đoạn 2011-2020 còn thấp. Trong tình hình hiện nay, khi Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đang diễn ra sôi nổi ở nhiều địa phương thì việc thực hiện tiêu chí chuẩn quốc gia về y tế lại gặp khó khăn ở nội dung cơ sở vật chất. Đây là vấn đề cần có sự quan tâm, giải quyết kịp thời, hiệu quả của các cấp, các ngành, các địa phương

Khó khăn trong xây dựng và duy trì xã đạt chuẩn quốc gia về y tế

Gia Viễn là địa phương gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất các trạm y tế. Đến nay, khi nhiều địa phương trong tỉnh đang tiếp tục bước vào thực hiện xây dựng chuẩn quốc gia về y tế xã giai đoạn mới 2011-2020 thì tổng số xã của Gia Viến đạt chuẩn quốc gia giai đoạn (2001-2010) mới có 12/21 xã. Qua khảo sát của ngành Y tế, nhiều trạm y tế trên địa bàn Gia Viễn khó khăn nhất vẫn là cơ sở  vật chất không đảm bảo yêu cầu khám, chữa bệnh. Hiện toàn huyện có 10 trạm cơ sở vật chất đang xuống cấp, 2 trạm còn thiếu công trình phụ trợ, 2 trạm không đủ điều kiện thực hiện khám, chữa bệnh do bị xuống cấp nghiêm trọng, 2 trạm phải mượn cơ sở khác để hoạt động. Từ khó khăn về cơ sở vật chất, cộng với việc thiếu bác sỹ, việc triển khai các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trên địa bàn bị hạn chế, vì vậy chỉ có 13/21 trạm đủ điều kiện ký hợp đồng khám, chữa bệnh BHYT đạt tỷ lệ 61,9%.

Chiếu theo Bộ tiêu chí quốc gia về y tế giai đoạn 2011-2020 được Bộ Y tế ban hành năm 2011, hiện nay toàn tỉnh có 26 xã đạt từ 85 đến dưới 90 điểm, có 24 xã đạt từ 80 đến dưới 85 điểm, còn lại 45 xã đạt dưới 80 điểm. Trong đó, những tiêu chí khó đạt nhất hiện nay là tiêu chí 3 (cơ sở hạ tầng trạm y tế) và tiêu chí 4 (trang thiết bị, thuốc và các phương tiện khác) . Tuy nhiên, đến hết năm 2013 toàn tỉnh mới có 17 xã được công nhận đạt tiêu chí quốc gia về y tế giai đoạn 2011-2020. Tỷ lệ các xã, phường, thị trấn đạt tiêu chí quốc gia về y tế trong thời gian qua đạt thấp do nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chủ yếu tập trung ở việc: Trang thiết bị phục vụ công tác khám, chữa bệnh tại hầu hết các trạm y tế xã đều thiếu về số lượng chủng loại. Hiện chỉ có 22 trạm y tế có đủ từ 70% loại trang thiết bị trở lên, có tới 92 trạm y tế có dưới 50% loại trang thiết bị trong danh mục quy định; chỉ có 9 trạm y tế xã có máy xét nghiệm, máy siêu âm hoặc máy điện tim. Cơ sở hạ tầng của nhiều trạm y tế đã xuống cấp, nhiều năm không được duy tu, cải tạo, sửa chữa. Nhiều trạm y tế sau khi được công nhân chuẩn quốc gia giai đoạn 2001-2010 không được tiếp tục quan tâm, đầu tư dẫn đến tình trạng xuống cấp. Khảo sát năm 2013 cho thấy số trạm y tế có khối nhà chính xuống cấp hoặc có các phòng chức năng thuộc khối nhà chính đã xuống cấp cần cải tạo, sửa chữa là 103/145 trạm, chiến 71%. Bên cạnh đó, tỷ lệ danh mục kỹ thuật thực hiện được tại trạm y tế xã trung bình chỉ đạt 66,7% (72/109 kỹ thuật), có xã đạt dưới 50%. Theo khảo sát năm 2013, hiện tại chỉ có 30% người dân đến tham gia các loại hình bảo hiểm y tế còn thấp, có tới 92 xã người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt dưới 60%, trong khi yêu cầu của Bộ Tiêu chí quốc gia nông thôn mới thì tỷ lệ mắc đạt ít nhất 70%. Nhận thức của người dân về công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình, vệ sinh môi trường, phòng, chống dịch bệnh chưa cao… cũng là những khó khăn, thách thức đối với các địa phương trong việc phấn đấu xây dựng xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế giai đoạn 2011-2020.

Cần lực đẩy cho tiến độ xây dựng chuẩn quốc gia về y tế xã

Hiện nay, tỉnh ta đang triển khai thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới nên việc đầu tư xây dựng nông thôn mới của các địa phương. Tuy nhiên, các trạm y tế vẫn cần nguồn kinh phí hỗ trợ để bổ xung thêm số lượng và chủng loại trang thiết bị theo quy định để đạt tiêu chí quốc gia về y tế. Thực hiện Nghị quyết số 06/2005/NQ-HĐND ngày 21-7-2005 của HĐND tỉnh về mức độ hỗ trợ kinh phí cho các xã, phường, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về y tế xã, đến hết năm 2010, ngân sách tỉnh đã hỗ trợ 6.300 triệu đồng cho 126 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế. Mức hỗ trợ ngân sách tỉnh đối với các xã đạt chuẩn quốc gia theo quy định tại Nghị quyết số 06 đã động viên, khuyến khích các địa phương đẩy mạnh phong trào xây dựng xã đạt chuẩn quốc gia của tỉnh. Nghị quyết của HĐND tỉnh đã đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả thiết thực, góp phần cải thiện chất lượng dịch vụ y tế xã, nâng cao chất lượng công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, Nghị quyết số 06 của HĐND tỉnh đến nay đã hết hiệu lực thi hành.

Vừa qua, tại kỳ họp thứ 10 HĐND tỉnh khóa XIII đã lấy ý kiến thảo luận của các đại biểu và thống nhất thông qua Nghị quyết về việc hỗ trợ kinh phí cho các xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh được công nhận đạt tiêu chí quốc gia về y tế từ năm 2014 đến năm 2020. Theo tinh thần Nghị quyết, ngân sách tỉnh sẽ cấp hỗ trợ 150 triệu đồng/1 xã đối với các xã, phường, thị trấn được cơ quan có thẩm quyền công nhận đạt tiêu chí quốc gia về y tế  từ năm 2014 đến năm 2020. Mức hỗ trợ nêu trên cũng được áp dụng thực hiện đối với các xã, phường, thị trấn đã được công nhận đạt tiêu chí quốc gia về y tế năm 2013. Kinh phí cấp hỗ trợ cho các xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế được sử dụng để mua sắm bổ sung thiết bị, dụng cụ y tế và tu bổ, cải tạo cơ sở vật chất trạm y tế. Nghị quyết được ban hành đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ cao của đội ngũ cán bộ y tế cơ sở và của người dân trong tỉnh.