Sỏi mật có thể âm thầm hình thành khi túi mật hoạt động kém. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa nếu chăm sóc đúng cách.
Sỏi mật là gì?
Sỏi mật là hiện tượng kết tinh và lắng đọng các thành phần như muối canxi, sắc tố mật và lượng cholesterol có trong túi mật tạo thành một thể rắn giống viên sỏi. Những viên sỏi này thường xuất hiện âm thầm và chỉ được phát hiện khi gây đau do viêm túi mật cấp hoặc viêm tụy cấp.
Sỏi mật, sỏi ống mật chủ, sỏi đường mật trong gan chia thành 2 nhóm chính:
Sỏi cholesterol: Gặp nhiều nhất, chủ yếu ở túi mật. Việc cắt túi mật không phải lúc nào cũng phù hợp mà phải xét vị trí, kích thước, số lượng sỏi và nguy cơ biến chứng.
Sỏi sắc tố: Hình thành khi bilirubin tăng cao, tạo sỏi màu nâu sẫm hoặc đen, thường nằm trong đường mật và dễ gây tắc nghẽn.
Sỏi hỗn hợp: Gồm 30 - 70% cholesterol kết hợp bilirubin và muối canxi, gặp ở người có rối loạn thành phần mật kéo dài.
Dấu hiệu điển hình của sỏi mật
Sỏi mật thường tiến triển âm thầm. Người bệnh có thể gặp 1 hoặc nhiều các dấu hiệu dưới đây:
Đau hạ sườn phải: Đau âm ỉ hoặc dữ dội ở hạ sườn phải, đôi khi lan lên vai phải hoặc ra sau lưng, tùy vị trí và mức độ tắc nghẽn của sỏi.
Sốt, ớn lạnh: Nhiễm trùng đường mật hoặc viêm túi mật có thể gây sốt trên 38°C, rét run và vã mồ hôi khi hạ sốt.
Rối loạn tiêu hóa: Nhiều người sợ đồ dầu mỡ, đầy bụng, ợ chua, khó tiêu; dễ nhầm với bệnh dạ dày nên dẫn đến xử lý sai hướng.
Vàng da, ngứa da: Sỏi gây cản trở dòng mật có thể dẫn tới vàng da, vàng mắt kèm ngứa, mức độ tùy theo mức độ tắc mật.
Nếu người bệnh không biết cách chăm sóc túi mật và hỗ trợ bài mòn sỏi đúng cách, họ có thể phải đối mặt với nhiều biến chứng.
Viêm túi mật cấp: Đau dữ dội hạ sườn phải hoặc thượng vị, thường bùng lên sau bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc về đêm, khiến người bệnh mệt mỏi, mất ngủ.
Viêm đường mật cấp: Sỏi rơi xuống đường mật gây tắc nghẽn, dẫn tới sỏi ống mật chủ với dấu hiệu điển hình là vàng da, vàng mắt.
Biến chứng khác: Sỏi mật có thể gây ảnh hưởng đến các cơ quan lân cận như tụy, ruột… dẫn đến viêm tụy cấp, liệt ruột hoặc viêm phúc mạc.
Các cách bảo vệ sức khỏe túi mật
Để có một túi mật khỏe mạnh và phòng ngừa những biến chứng không mong muốn do sỏi túi mật gây ra bạn hãy:
Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần.
Luyện tập thể dục hàng ngày: Vận động thường xuyên giúp hỗ trợ tăng cường hoạt động của hệ tiêu hóa và vận động của đường mật.
Chế độ ăn uống hợp lý: Ăn đủ bữa, không nhịn ăn, bỏ bữa giúp dịch mật được vận động liên tục và tránh lắng đọng sỏi. Với các mẹo đơn giản như uống đủ nước, ăn nhiều rau lá xanh đậm, sử dụng chất béo tốt.
Diệu Thúy (Nguồn Báo sức khỏe và đời sống)
