Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đang trở thành vấn đề đáng báo động tại nhiều địa phương trên cả nước. Việc tỷ lệ trẻ trai sinh ra cao hơn hẳn so với trẻ gái không chỉ phản ánh tư tưởng "trọng nam khinh nữ" vẫn còn len lỏi trong xã hội, mà còn đe dọa gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho gia đình và cộng đồng trong tương lai. Nhận thức rõ những hậu quả này chính là bước đi then chốt để từng bước thay đổi hành vi, hướng tới bình đẳng giới và phát triển xã hội bền vững.
.jpg)
Theo các kết quả phân tích số liệu mới nhất, tỷ số giới tính khi sinh tại Việt Nam hiện vẫn ở mức rất cao: 111,5 bé trai/100 bé gái. Dù vậy, một tín hiệu khả quan là đà tăng nhanh của tỷ lệ này trong các giai đoạn trước đây nay đã bắt đầu chững lại. Dù đà tăng đã hạ nhiệt, khoảng cách so với mức sinh học tự nhiên (105 bé trai/100 bé gái) vẫn là một con số đáng lo ngại. Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận sự thiếu hụt khoảng 45.900 bé gái – tương đương 6,2% tổng số trẻ em gái sinh ra.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng chỉ ra sự chênh lệch rõ rệt về tỷ số giới tính khi sinh giữa các vùng miền và nhóm dân cư, đồng thời cho thấy mối tương quan chặt chẽ giữa yếu tố xã hội, kinh tế và nhân khẩu học với thực trạng này. Đáng chú ý, các phân tích chuyên sâu giúp nhận diện rõ hơn tư tưởng muốn có con trai đã và đang tác động trực tiếp đến hành vi sinh sản của người dân, cũng như sự lan rộng của xu hướng này sang nhiều nhóm dân cư khác nhau.
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy mất cân bằng giới tính dân số trong tương lai là không thể tránh khỏi, kể cả trong trường hợp tỷ số giới tính khi sinh khôi phục trở lại mức bình thường trong 15 năm tới. Các nhà nghiên cứu cũng đưa ra một số khuyến nghị nhằm ứng phó với vấn đề lựa chọn giới tính trên cơ sở định kiến giới và mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam cũng như tiếp tục giám sát tỷ số này, tiếp tục cung cấp các bằng chứng về các khía cạnh thay đổi xã hội và tác động của nó tới sự ưa thích con trai nhằm xác định các yếu tố liên quan đến lựa chọn giới tính trên cơ sở định kiến giới trong các gia đình ở Việt Nam.
Cùng với các địa phương, Chi cục Dân số – KHHGĐ tỉnh đã tích cực tham mưu UBND tỉnh, Sở Y tế ban hành văn bản chỉ đạo về công tác dân số, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh; phối hợp với các ban ngành, đoàn thể tổ chức phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về dân số, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh và thực hiện thanh, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về chẩn đoán xác định giới tính thai nhi tại cơ sở y tế công lập và ngoài công lập. Nhiều mô hình, đề án can thiệp cũng đã được triển khai và mang lại hiệu quả thiết thực.
Thời gian tới, Chi cục Dân số – KHHGĐ tỉnh sẽ tiếp tục tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân số trong tình hình mới. Phối hợp với các ngành, địa phương, đơn vị đẩy mạnh việc tuyên truyền Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Bình đẳng giới; thực trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, nguyên nhân, hệ lụy và giải pháp; tuyên truyền nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái; giáo dục kỹ năng sống, giáo dục giới tính toàn diện, chú trọng bình đẳng giới để trẻ em gái được sống trong môi trường an toàn và phát triển đầy đủ về thể chất và trí tuệ; hậu quả của phá thai; bảo đảm việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản/KHHGĐ cho phụ nữ và trẻ em gái. Bên cạnh đó, tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về lựa chọn giới tính thai nhi; tăng cường kiểm tra các cơ sở y tế cung cấp dịch vụ siêu âm, KHHGĐ; tuyên truyền, vận động nam, nữ thanh niên thực hiện tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn và duy trì, nhân rộng các chương trình, mô hình, hoạt động đã triển khai hiệu quả.
Hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh đã được dự báo là rất lớn. Để đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên cần những hành động quyết liệt, sự nỗ lực hơn nữa của các cấp, ngành, địa phương và mỗi cá nhân, gia đình. Từ đó, góp phần nâng cao nhận thức trong Nhân dân về hậu quả, hệ lụy trước mắt và lâu dài của việc mất cân bằng giới tính khi sinh và các quy định của pháp luật nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, xóa bỏ hình thức phân biệt về giới tính, tạo điều kiện cho nữ giới chủ động thực hiện chăm sóc sức khỏe sinh sản, góp phần giảm tình trạng chênh lệch giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn.
.jpg)
