Bệnh lao được xem là "kẻ giết người thầm lặng", không chỉ bởi mức độ nguy hiểm mà còn bởi khả năng ẩn mình đáng sợ trong cộng đồng. Gần 40% người mắc lao không có triệu chứng. Trong bối cảnh đó, việc đưa sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ không còn là khuyến cáo, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.
Theo Chương trình phòng chống lao Quốc gia, con số 40% người mắc lao không có triệu chứng nói lên rất nhiều điều. Nó đồng nghĩa với việc hàng chục nghìn ca bệnh lao có thể âm thầm tồn tại, lây lan mà người bệnh hoàn toàn không hay biết. Thông thường, chỉ khi người bệnh bị ho, khó thở, sốt hay sụt cân mới nghĩ đến việc đi khám, chụp phim phát hiện bệnh lao.
Dù đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác phòng chống, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm các quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao trên thế giới. Ước tính mỗi năm có khoảng 184.000 ca lao mới, trong đó hàng chục nghìn trường hợp chưa được phát hiện. Khoảng 12.000 người tử vong do căn bệnh này mỗi năm. Đáng chú ý, tỷ lệ phát hiện bệnh hiện mới đạt khoảng 63% so với số ca ước tính trong cộng đồng. Điều này cho thấy vẫn còn một khoảng trống lớn trong việc tìm kiếm và chẩn đoán. Một trong những nguyên nhân chính là do bệnh lao có thể diễn tiến âm thầm. Không ít người chỉ đi khám khi bệnh đã nặng, xuất hiện biến chứng như ho ra máu, suy hô hấp… Khi đó, việc điều trị trở nên khó khăn, tốn kém hơn nhiều lần.
Bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tỷ lệ điều trị thành công tại Việt Nam hiện đạt khoảng 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu (88%). Nếu được phát hiện sớm bệnh lao, người bệnh chỉ cần điều trị trong 6 tháng đến 1 năm, bệnh sẽ khỏi, không để lại di chứng.
Các chuyên gia khuyến cáo, ngay cả khi không có triệu chứng, người dân vẫn nên tham gia khám sức khỏe định kỳ đầy đủ, đặc biệt là chụp X-quang phổi. Những người thuộc nhóm nguy cơ cao như người tiếp xúc với bệnh nhân lao, người có bệnh nền, người hút thuốc lá… càng cần chú ý sàng lọc thường xuyên. Khám sức khỏe định kỳ không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi người đối với bản thân và xã hội.
Bên cạnh đó, cần xóa bỏ tâm lý kỳ thị đối với người mắc lao, bởi đây là bệnh có thể chữa khỏi. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ giúp người bệnh hồi phục mà còn góp phần ngăn chặn lây lan trong cộng đồng.
Chỉ còn chưa đầy 5 năm để đạt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tăng tốc mạnh mẽ trong công tác phòng chống lao. Việc đưa phát hiện lao vào khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân chính là một trong những giải pháp đột phá. Khi mỗi người chủ động kiểm tra sức khỏe, mỗi ca bệnh được phát hiện sớm, chúng ta sẽ tiến gần hơn tới mục tiêu đẩy lùi căn bệnh nguy hiểm này.
Kim Thoa
