Ghép giác mạc giúp đem lại ánh sáng cho người có bệnh lý giác mạc

Sau khi Luật Hiến ghép mô tạng có hiệu lực từ 1/7/2007 ở Việt Nam, ngày 28/5/2009, Ngân hàng Mắt, Bệnh viện Mắt Trung ương cũng chính thức được thành lập. Đây là nơi tuyên truyền, vận động, thu nhận, đánh giá, bảo quản và phân phối giác mạc trong cả nước. Từ khi thành lập đến nay, Ngân hàng Mắt, đã góp phần mang lại ánh sáng và niềm hạnh phúc cho nhiều người bị mù do các bệnh lý giác mạc.

Bất cứ ai cũng có thể hiến tặng giác mạc!

Theo ThS. BS. Nguyễn Đức Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương, mù do bệnh lý giác mạc là một trong những nguyên nhân chính gây mù lòa hiện nay. Trong khi đó, tại Việt Nam có khoảng hơn 300.000 người mù do các bệnh lý giác mạc. Mỗi năm số lượng lại tăng thêm 15.000 người. Bởi vậy, ghép giác mạc là biện pháp thay thế duy nhất, món quà vô cùng quý giá đem lại ánh sáng cho những người mù. Tuy nhiên, đến nay, cả nước mới có 180 người hiến tặng giác mạc sau khi qua đời và mới có 13 tỉnh, thành phố có người hiến tặng giác mạc. Trong khi đó, số người đăng ký được ghép giác mạc tại Bệnh viện Mắt Trung ương vào khoảng một nghìn người, nhưng mỗi năm, Bệnh viện chỉ có thể ghép giác mạc cho 100-120 bệnh nhân.

TS.BS. Phạm Ngọc Đông, Giám đốc Ngân hàng Mắt nhấn mạnh: “Ghép giác mạc là phẫu thuật thay thế giác mạc bệnh lý của người bệnh bằng giác mạc bình thường của người hiến. Vì vậy, khi người bệnh bị các bệnh lý ở giác mạc làm cho giác mạc mờ đục, ảnh hưởng đến thị lực thì có chỉ định ghép giác mạc. Một số trường hợp, giác mạc bị thủng do loét giác mạc, bỏng giác mạc thì cũng cần phải được ghép giác mạc”. Ngân hàng Mắt là cầu nối giữa những người hiến tặng với những người bệnh cần được ghép giác mạc. Theo quy định của Ngân hàng Mắt, bất cứ ai từ 18 tuổi trở lên cũng có thể hiến giác mạc sau khi qua đời không phụ thuộc vào giới tính, mầu da… những người có thị lực kém và ngay cả những người mắc bệnh nan y như: ung thư hay đái tháo đường, kể cả người phải đeo kính thuốc, từng phẫu thuật mắt vẫn có thể hiến tặng giác mạc. Những trường hợp không thể hiến tặng giác mạc là chết không rõ nguyên nhân, viêm gan do vi rút cấp tính, nhiễm trùng máu, bệnh vàng da, bệnh dại, uốn ván, tả, HIV/AIDS và ung thư tại mắt.

Hiến tặng giác mạc không làm ảnh hưởng đến khuôn mặt người quá cố!

Theo bác sỹ Phạm Ngọc Đông, tính đến nay, tổng số giác mạc thu nhận được từ nguồn trong nước và nước ngoài là 842 giác mạc, trong đó 180 giác mạc của người Việt Nam hiến tặng. Tổng số bệnh nhân được ghép giác mạc là 808 người. Giác mạc hiến tặng được kỹ thuật viên của Ngân hàng Mắt lấy trong vòng 6 - 8 giờ sau khi người hiến qua đời. Với 15 - 30 phút thao tác nhẹ nhàng, kỹ thuật viên chỉ bóc lớp giác mạc mỏng phía trước của mắt nên hoàn toàn không làm ảnh hưởng đến khuôn mặt của người quá cố. Nhãn cầu vẫn còn nguyên trong hốc mắt và kế hoạch tang lễ không bị ảnh hưởng. Giác mạc được lưu giữ trong dung dịch bảo quản của Ngân hàng Mắt trong khoảng thời gian tối đa là 14 ngày. Tuy nhiên, trên thực tế, hiến giác mạc còn là một khái niệm khá mới mẻ. Vì vậy, rất nhiều người chưa biết hoặc nếu đã biết thì chưa đồng ý hiến. Lý do là họ chưa hiểu lợi ích của việc hiến giác mạc đem lại ánh sáng cho người mù hoặc do cách nghĩ của phần lớn của người Việt là không muốn cơ thể mình bị thay đổi khi mất...

Ghép giác mạc cũng giống như ghép các bộ phận khác trên cơ thể người, giống nhau đều là ghép mô tạng. Tuy nhiên, giác mạc là mô đặc biệt không có mạch máu, vì thế khả năng thải ghép ít hơn so với ghép mô, tạng khác. Vì không có mạch máu, cho nên giữa người cho và nhận giác mạc không cần sự tương hợp cùng huyết thống vẫn có thể ghép cho nhau được. Trong phẫu thuật ghép giác mạc, thất bại do thải ghép vẫn là nguyên nhân hàng đầu. Vì vậy, sau khi ghép giác mạc, người bệnh phải đến bệnh viện thường xuyên; đồng thời, phải dùng các thuốc chống thải ghép qua đường nhỏ mắt suốt đời.

Thân nhân của người hiến tặng giác mạc cũng được hưởng lợi!

Hiện nay, trong cả nước, địa phương có nhiều người tham gia hiến tặng giác mạc nhiều nhất là huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, với 128 người trên tổng số 180 người trong cả nước hiến tặng giác mạc. Phong trào hiến giác mạc bắt nguồn từ xã Cồn Thoi, huyện Kim Sơn từ năm 2007. Cụ bà Nguyễn Thị Hoa là người đầu tiên có nguyện vọng hiến tặng giác mạc khi qua đời. Phong trào từ đó đến nay đã được lan rộng ra toàn huyện. Đến nay đã có 13/27 xã có người hiến tặng giác mạc với 128 người (trong đó có 18 người hiến giác mạc 2013) và đã có 8.750 người đăng ký hiến tặng giác mạc ở 27 xã thị trấn. Phong trào này được bà con giáo dân và nhân dân đồng tình ủng hộ.

ThS.BS. Nguyễn Đức Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương chia sẻ: “Nghĩa cử cao đẹp của những người đã tự nguyện hiến giác mạc và gia đình họ luôn được Bệnh viện Mắt Trung ương, ngành Y tế và toàn thể xã hội ghi nhận, và coi đây như những món quà vô giá cho những người còn sống”. Còn theo TS.BS. Phạm Ngọc Đông, việc hiến tặng giác mạc không thể tính bằng tiền được. Ngoài ra, pháp luật đều cấm hành vi mua bán mô tạng. Ở Việt Nam, nếu một gia đình có người hiến thì sẽ được ngành Y tế và Bệnh viện Mắt Trung ương tôn vinh trao tặng bằng Ghi nhận Nghĩa cử Cao đẹp và thực hiện việc phúng viếng người quá cố theo đúng phong tục. Bên cạnh đó, nếu thân nhân của người hiến cần phải ghép giác mạc thì sẽ được ưu tiên ghép sớm. Bố mẹ hoặc con cái của người hiến giác mạc khi khám mắt ở Bệnh viện Mắt Trung ương thì sẽ được khám miễn phí. Bệnh viện còn tặng Giấy khen cho cộng tác viên của Ngân hàng Mắt có thành tích trong phong trào vận động nhân dân hiến giác mạc đem lại ánh sáng cho người mù.

Xúc động và nở nụ cười tươi, bệnh nhân Trương Văn Trung, giường 59 (Hậu Lộc, Thanh Hóa), một trong ba bệnh nhân mới được ghép giác mạc tại Bệnh viện Mắt Trung ương chia sẻ: “ Tôi bị mờ cả hai mắt từ khi còn nhỏ, đã đi nhiều cơ sở nhãn khoa trong cả nước để khám, điều trị nhưng mắt vẫn mờ không nhìn rõ. Mặc dù đã có gia đình, nhưng mọi sinh hoạt hàng ngày, tôi vẫn phải nhờ vào người thân. Đến năm 2008, tôi được gia đình đưa vào Bệnh viện Mắt Trung ương khám, các bác sỹ chẩn đoán tôi bị loạn dưỡng giác mạc do di truyền nên phải ghép giác mạc mới nhìn rõ được. 5 năm đăng ký và bao nhiêu ngày, tháng chờ đợi, vừa qua, tôi đã được thỏa nguyện ước mơ. Mặc dù, mới chỉ tìm lại được ánh sáng bằng một bên mắt, nhưng như thế là quá may mắn cho tôi rồi. Tôi mong, sẽ có ngày được ghép nốt mắt bên phải, dù biết rằng hy vọng đó rất mong manh. Tôi cảm ơn những tấm lòng nhân ái đã mang lại ánh sáng cho tôi và nhiều người bệnh ở nơi đây”.

Và trong câu chuyện mỗi đôi giác mạc là một niềm hy vọng mong manh và quý giá, nhiều người trong số bệnh nhân đã được ghép giác mạc tại Bệnh viện Mắt Trung ương có nguyện vọng, trước khi ra đi, nếu giác mạc vẫn có thể sử dụng được thì họ sẵn sàng hiến tặng lại cho người bệnh khác. Đó là những nghĩa cử nhân văn cao đẹp, giúp mang đến ánh sáng, niềm tin, niềm hy vọng cho những người đang sống nhưng không may bị mù do các bệnh lý giác mạc.

T5g