
Trẻ em là đối tượng dễ bị ảnh hưởng bởi các nguy cơ mất an toàn thực phẩm do hệ miễn dịch và hệ tiêu hóa chưa phát triển hoàn thiện. Khi sử dụng thực phẩm bị ô nhiễm, nhiễm vi sinh vật gây bệnh hoặc chứa các chất độc hại, trẻ có thể bị ngộ độc với những biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt. Trong những trường hợp nghiêm trọng, ngộ độc thực phẩm có thể gây mất nước, rối loạn điện giải và ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng của trẻ.
Đặc biệt, trẻ nhỏ chưa có khả năng tự nhận biết và lựa chọn thực phẩm an toàn, do đó rất cần sự quan tâm, giám sát của cha mẹ, người chăm sóc và nhà trường. Chủ động phòng, chống ngộ độc thực phẩm không chỉ là biện pháp bảo vệ sức khỏe trước mắt mà còn góp phần tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện của trẻ.
1. Những nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm ở trẻ em
Để phòng ngừa hiệu quả, trước hết cần nhận biết những nguyên nhân có thể gây ngộ độc thực phẩm. Có thể chia thành 5 nhóm nguyên nhân chính:
- Ngộ độc do vi sinh vật: Vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng có thể xâm nhập vào thực phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến, vận chuyển và bảo quản không bảo đảm vệ sinh.
- Ngộ độc do thực phẩm chứa độc tố tự nhiên: Một số loại thực vật, động vật có chứa độc tố tự nhiên như nấm độc, cóc, cá nóc... nếu sử dụng không đúng cách có thể gây ngộ độc nghiêm trọng.
- Ngộ độc do chế biến và bảo quản thực phẩm không đúng cách: Thức ăn để lâu ở nhiệt độ không phù hợp, không được nấu chín kỹ hoặc bị nhiễm bẩn trong quá trình chế biến có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển và sinh độc tố.
- Ngộ độc do phụ gia thực phẩm: Việc sử dụng phụ gia không được phép, không rõ nguồn gốc hoặc vượt quá giới hạn cho phép có thể gây nguy hại cho sức khỏe.
- Ngộ độc do hóa chất: Thực phẩm có thể bị nhiễm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học, kim loại nặng hoặc các hóa chất độc hại khác trong quá trình sản xuất, sơ chế và bảo quản.
2. Các biện pháp phòng, chống ngộ độc thực phẩm
Để bảo vệ trẻ trước nguy cơ ngộ độc thực phẩm, cha mẹ và người chăm sóc cần chú trọng thực hiện các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm trong sinh hoạt hằng ngày.
Trước hết, cần lựa chọn thực phẩm tươi, sạch, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; ưu tiên mua tại những cơ sở kinh doanh bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm. Không sử dụng thực phẩm đã hết hạn, ôi thiu, nấm mốc, biến chất hoặc có mùi vị bất thường. Đối với các loại thực phẩm đóng hộp, đóng gói sẵn, cần kiểm tra kỹ nhãn sản phẩm, hạn sử dụng và tình trạng bao bì; không mua hoặc sử dụng hộp bị phồng, rò rỉ, gỉ sét, móp méo bất thường.
Trong quá trình chế biến, cần thực hiện nguyên tắc ăn chín, uống chín; sử dụng nước sạch trong sơ chế và nấu ăn. Rau, củ, quả cần được rửa kỹ dưới vòi nước sạch, đặc biệt là những loại dự định ăn sống. Thực phẩm sống và thực phẩm đã nấu chín phải được bảo quản riêng biệt, sử dụng dao, thớt và dụng cụ chế biến riêng để tránh lây nhiễm chéo.
Bên cạnh đó, cần chú ý những khuyến cáo cụ thể sau:
- Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Hướng dẫn trẻ hình thành thói quen rửa tay thường xuyên.
- Chỉ cho trẻ uống nước đã đun sôi hoặc nước uống đóng chai, đóng bình bảo đảm chất lượng và nguồn gốc rõ ràng.
- Không cho trẻ sử dụng bánh kẹo, nước giải khát có màu sắc quá sặc sỡ, không rõ nguồn gốc hoặc có dấu hiệu biến đổi bất thường.
- Không sử dụng nấm hoang dại, cây, củ, quả lạ chưa xác định được độ an toàn; tuyệt đối không ăn các sản phẩm động vật có độc như cóc, cá nóc nếu không được xử lý theo đúng quy định chuyên môn.
- Thức ăn sau khi chế biến cần được sử dụng sớm. Nếu chưa ăn ngay, phải bảo quản ở nhiệt độ phù hợp; không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu. Khi sử dụng lại, cần hâm nóng kỹ và loại bỏ thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, biến chất.
- Không để thực phẩm ăn ngay như thịt quay, thịt luộc, thức ăn chế biến sẵn tiếp xúc với cá, thịt sống, dụng cụ bẩn hoặc bàn tay chưa được vệ sinh.
- Hạn chế cho trẻ ăn quà vặt tại những hàng quán không bảo đảm vệ sinh, không có nước sạch, thức ăn không được che đậy hoặc có nguy cơ tiếp xúc với bụi bẩn, ruồi, nhặng.
- Đối với thực phẩm bao gói sẵn, chỉ lựa chọn sản phẩm có đầy đủ thông tin về nhà sản xuất, thành phần, hạn sử dụng và được bảo quản theo hướng dẫn.
3. Nhận biết và xử trí khi trẻ nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm
Khi trẻ có biểu hiện đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt sau khi ăn uống, cha mẹ cần nghĩ đến nguy cơ ngộ độc thực phẩm và theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ. Đặc biệt, cần chú ý các dấu hiệu cảnh báo như nôn liên tục, tiêu chảy nhiều lần, đau bụng dữ dội, sốt cao, khát nhiều, môi khô, tiểu ít, mắt trũng, li bì hoặc mệt lả.
Khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời. Không tự ý sử dụng thuốc chống nôn, thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Nếu trẻ còn tỉnh táo và uống được, có thể cho trẻ uống dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn để bù nước, điện giải trong khi đưa trẻ đi khám. Không cố ép trẻ ăn uống khi trẻ lơ mơ hoặc có biểu hiện rối loạn ý thức.
Phòng, chống ngộ độc thực phẩm ở trẻ em là trách nhiệm cần được thực hiện thường xuyên, liên tục với sự phối hợp của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Mỗi người cần nâng cao ý thức lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn; đồng thời hình thành cho trẻ những thói quen vệ sinh tốt ngay từ nhỏ.
Hãy bắt đầu từ những việc làm đơn giản hằng ngày như lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ăn chín uống sôi, rửa tay bằng xà phòng và giữ gìn vệ sinh trong chế biến, ăn uống. Đó chính là những hành động thiết thực góp phần phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, bảo vệ sức khỏe và tạo điều kiện để trẻ em phát triển khỏe mạnh, an toàn.


.jpg)




.jpg)







