Sức khỏe răng miệng không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ và sinh hoạt hằng ngày mà còn có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều bệnh lý toàn thân, đặc biệt là các bệnh về đường hô hấp. Nhiều nghiên cứu cho thấy vi khuẩn từ khoang miệng có thể lan xuống phổi, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và khiến bệnh phổi trở nên trầm trọng hơn.
Trong bối cảnh các bệnh hô hấp ngày càng gia tăng, việc chăm sóc răng miệng đúng cách đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe tổng thể. Vậy mối liên quan này cụ thể ra sao và cần làm gì để phòng tránh hiệu quả?
Sức khỏe đường hô hấp và bệnh răng miệng
Sức khỏe răng miệng giữ vai trò nhất định trong việc kiểm soát tốt bệnh lý ở phổi và đường hô hấp. Các vi khuẩn gây bệnh ở răng miệng có thể lây lan và làm trầm trọng hơn bệnh đường hô hấp. Sâu răng, viêm lợi hay các bệnh nhiễm trùng khác trong miệng tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh đi xuống và gây hại cho phổi. Một số vi khuẩn có thể được hít vào phổi thông qua những giọt nước bọt nhỏ. Khi cơ thể khỏe mạnh, hệ miễn dịch hoàn toàn có khả năng tiêu diệt những vi khuẩn này. Nhưng khi hệ hô hấp, hay chức năng phổi bị suy yếu do các bệnh lý, hệ miễn dịch tại chỗ không còn đủ khả năng bảo vệ, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và khiến tình trạng bệnh ở phổi trở nên tồi tệ hơn. Vi khuẩn từ miệng có thể gây ra các bệnh viêm phế quản cấp tính; nhiễm trùng và viêm phổi... Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các bệnh về nha chu như viêm lợi, tiêu xương ổ răng... có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm mạn tính trong các bệnh đường hô hấp như hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic Obstructive Pulmonary Disease-COPD).
Các bệnh toàn thân có liên quan đến bệnh răng miệng:
Bệnh tim mạch và mạch máu: Mặc dù mối liên hệ giữa răng miệng và mạch máu chưa thực sự rõ ràng, nhưng các nghiên cứu cho thấy vi khuẩn lan truyền từ ổ nhiễm khuẩn vùng răng miệng qua đường máu tới các vùng gây tắc mạch, tới màng tim gây viêm màng tim; gây đột quỵ.
Đái tháo đường: Tình trạng lợi viêm xuất hiện liên tục và thường xuyên trên bệnh nhân đái tháo đường. Khi lượng đường trong máu cao, tình trạng viêm lợi nặng hơn.
Phụ nữ có thai và nuôi con bú: Tình trạng lợi- viêm quanh răng tiến triển nặng hơn ở người có thai và cho con bú. Nhiều nghiên cứu cho thấy sâu răng lây từ mẹ sang con.
Loãng xương: Người có tình trạng loãng xương thường bị viêm lợi nhiều hơn.
HIV/AIDS: Do suy giảm miễn dịch, các bệnh lý răng miệng thông thường ở nhóm bệnh nhân này dễ trở nên trầm trọng hơn.
Ảnh hưởng của các thuốc điều trị bệnh phổi đến răng miệng:
Một số loại thuốc dùng trong điều trị bệnh phổi có tác dụng phụ gây hại cho răng. Nhiều loại thuốc chống viêm và thuốc giãn phế quản dạng hít có thể gây ra tình trạng giảm tiết nước bọt dẫn đến khô miệng kéo dài làm tăng nguy cơ sâu răng và bệnh nha chu, vì nước bọt có tác dụng là sạch răng, bảo vệ răng lợi khỏi vi khuẩn gây bệnh. Tình trạng nhiễm nấm men trong miệng (oral candidiasis) cũng thường gặp ở những bệnh nhân có sử dụng thuốc hít có chứa corticoid, biểu hiện là các mảng trắng xuất hiện trên lưỡi, má, niêm mạc miệng và cổ họng của bệnh nhân.
Làm thế nào để tránh các vấn đề về phổi hoặc các bệnh toàn thân do bệnh răng miệng?
Vệ sinh răng miệng hàng ngày bằng bàn chải, chỉ tơ và nước súc miệng để giữ vùng răng miệnh luôn sạch sẽ, hạn chế vi khuẩn bám trên răng và lợi trước khi chúng có thể lây lan đến phổi.
Lấy cao răng định kỳ 3-6 tháng/ lần.
Đặt lịch khám nha khoa định kỳ 3 tháng/ lần hoặc liên hệ với nha sỹ càng sớm càng tốt khi có vấn đề về răng miệng.
Diệu Thúy (Nguồn Bệnh viện Phổi trung ương)
